WOENSDAG 6 juni 2018

What Matters To You-project van de maand: WZC De Weister in Kortrijk organiseert vakanties voor personen met dementie

Op 6 juni 2018 nam Vlaanderen voor de tweede keer deel aan de internationale What Matters To You-dag. Meer dan 80 organisaties hebben één of meerdere initiatieven gemeld. Daaruit selecteerden we elf projecten. Elke zesde van de maand zetten we gedurende één maand één project in de kijker, en dat tot de volgende WMTY-dag op 6 juni 2019.

Van 6 april tot 5 mei schenken we alle aandacht aan het project van WZC De Weister te Kortrijk. Zij organiseren vakanties voor personen met dementie.
Referentiepersoon dementie Patrick Laevens vertelt er alles over.


Met dit project tonen we aan dat mensen met dementie nog heel wat kunnen als ze gestimuleerd worden en de kans krijgen om dingen te doen die hen interesseren. Heel belangrijk is dat we hiermee het taboe rond dementie willen doorbreken en een voorbeeld willen zijn voor andere organisaties die ook met mensen met dementie werken.

Het loont de moeite om de klassieke zorg die we vaak geven te durven doorbreken en leren om out of the box te denken. Kleinschalig genormaliseerd wonen is echt wel een meerwaarde in de zorg voor ouderen.

Historiek

In 1984 startten we met een eerste WZC, uitsluitend voor mensen met dementie, in die tijd heel uitzonderlijk. We hebben altijd geprobeerd om zo ‘normaal’ mogelijk te werken: we geloofden dat een WZC geen kopie moest zijn van een ziekenhuis en dat normalisatie en huiselijkheid belangrijk waren. We trachtten dan ook het gewone, dagelijkse leven binnen te brengen in de voorziening.

In 1986 organiseerden we de eerste meerdaagse uitstappen naar zee voor een klein aantal bewoners (3 of 4 personen). Toen nog heel primitief en met veel vrijwilligheid van de personeelsleden. Maar we merkten duidelijk dat bewoners écht ‘opleefden’: reacties waren adequater, storend gedrag bleef achterwege, zij konden dingen doen die in de voorziening niet mogelijk waren… Zo werd de noodzaak ervaren om te werken in een kleinschalige, genormaliseerde setting.

Sinds 8 jaar werken we in De Weister volgens de principes van het kleinschalig genormaliseerd wonen. Door nauwer met bewoners en familie samen te werken, kan je ook makkelijker inspelen op noden en vragen van bewoners.

De bewoners zijn nog steeds enthousiast om een paar dagen naar zee te gaan, maar het was duidelijk dat zij ook nog aan andere bestemmingen dachten. Dus organiseren wij sinds enkele jaren vakanties op vraag van de bewoner en/of partner. Een rondvraag waar zij nog eens naar toe willen gaan, levert onmiddellijk heel wat info op.

Wat doe je als een persoon met dementie aangeeft nog eens Parijs te willen bezoeken? Of een echtgenote van een bewoner met dementie vertelt dat ze voor hun vijftigste huwelijksverjaardag graag naar de Provence wil gaan omdat zij daar vroeger altijd samen op vakantie gingen… In eerste instantie kan je zeggen dat zoiets niet haalbaar is, dat er te veel praktische beslommeringen zijn. Of je kan er voluit voor gaan en kijken hoe je die wensen kan realiseren.

Deze realisaties vergen uiteraard veel voorbereiding, maar de ervaring heeft ons geleerd dat er heel veel mogelijk is als je er zelf in gelooft. Je hebt een paar enthousiaste mensen nodig, het vertrouwen van de familie en een directie die je steunt en de kansen geeft om een dergelijk project uit te werken.

Van Nederland tot de Provence

We gingen al naar de Ardennen, Nederland, Parijs, de Provence en Italië, en dit jaar gaan we op vakantie naar Duitsland.

Soms kunnen we niet ingaan op een vraag omdat die te specifiek of financieel niet haalbaar is, maar dan geven wij dat ookonmiddellijk aan. Het is een feit dat een buitenlandse reis niet goedkoop is: enige creativiteit en vindingrijkheid is dan ook een noodzaak.

We konden op reis naar Italië door een uitwisselingsproject met een WZC in de omgeving van Turijn. Hierdoor werden de verblijfskosten wel betaalbaar. Vliegtickets via Ryanair - zeker buiten de klassieke vakantieperiodes - zijn niet duur. Mensen met dementie kunnen echt wel nog een vliegreis maken. Als tegenprestatie kwamen de bewoners uit Turijn bij ons op bezoek, wat dan weer aanleiding gaf tot een feestelijke ‘Italiaanse’ week in de Weister.
In de Provence huurden wij een vakantiehuis dat geschikt was voor mensen met een beperking. We reisden met de TGV en namen een huurauto in Avignon. 
Naar Parijs gingen we met eigen vervoer en logeerden we in een hotel dat beschikte over kamers voor mensen met een beperking.  
Ook in de Ardennen vonden we een aangepaste vakantiewoning in een prachtige omgeving met mogelijkheid tot wandelen voor mensen die gebruik maken van een rolstoel.    

Wanneer je een vakantiehuis huurt, kan je veel uitsparen door zelf te koken en veel voeding mee te nemen vanuit het WZC.

Op die manier reizen vraagt ook van het personeel dat meegaat een stuk bereidwilligheid: elk gepresteerd uur kan niet zomaar gerecupereerd worden. Maar je krijgt zoveel terug, dat je er dit gerust bijneemt.

Wie meegaat als vrijwilliger of personeelslid moet zijn reis niet betalen, maar extra onkosten zoals een terrasje doen, op restaurant gaan… worden wel zelf betaald. Alle andere kosten worden gedeeld door het aantal bewoners en familieleden of mantelzorgers dat meegaat op vakantie. Wanneer iemand financieel geen middelen heeft en toch heel graag wil meegaan, kijken we hoe we kunnen sponsoren.

Een goed begin is het halve werk

Zoals gezegd is een goede voorbereiding essentieel: welke bewoners willen/kunnen mee? Wat zijn hun sterktes en zwaktes? Is de familie bereid om mee te gaan? Wat is het maximumbudget dat we kunnen spenderen? Welke personeelsleden en vrijwilligers zijn kandidaat om mee te gaan?

Het is ook goed om vooraf eventuele risico’s in te schatten. Zo proberen wij altijd een extra vrijwilliger mee te laten reizen die in geval van nood met een bewoner kan terugreizen. Het is belangrijk om de huisarts te informeren over de vakantie en zijn toestemming te krijgen.

Zorg dat je weet of er een ziekenhuis in de nabijheid is van de vakantiebestemming, informeer naar een arts in de buurt. Zijn er lokaal organisaties die werken met personen met dementie?

En soms lopen er dingen fout, maar ook dan komt wel een oplossing! Bv. toen we terugkwamen van de Provence stapten we op de verkeerde trein… We reden richting Marseille in plaats van Rijsel, en daar sta je dan… letterlijk. Ongelooflijk hoe behulpzaam de treinconducteurs waren, en na wat heen en weer bellen wisten we dat we konden overstappen in Lyon, richting Rijsel. Eind goed, al goed…

Van onschatbare waarde

Je kan je natuurlijk de vraag stellen of het wel de moeite is om al die inspanningen te leveren…  ‘Wat hebben mensen met dementie nu aan zo’n reis? Er is een grote kans dat zij na een paar dagen al niet meer weten waar zij naartoe zijn gegaan.’  En inderdaad, vaak is dit zo. Maar wat zij hebben meegemaakt, de indrukken die zij hebben ondergaan, de relaties die in die week zijn opgebouwd, blijven nazinderen. Hoe zijn wij zelf als we terugkomen van een vakantie? Wij hebben veel meer energie, voelen ons fysiek en mentaal beter, kunnen er opnieuw tegenaan. 
Voor partners is het ongelooflijk om samen opnieuw op vakantie te gaan, om samen te genieten, om te ervaren hoe wij als personeel met hun familielid omgaan. Als personeelslid leer je de bewoner en zijn naaste ook in een andere, ongedwongen situatie beter kennen.

Wij geloven dat mensen met dementie als volwaardig persoon moeten benaderd worden, dat de mogelijkheden die ze hebben ten volle moeten benut worden. Alleen maar stilstaan bij wat mensen niet meer kunnen, haalt mensen naar beneden. We kunnen heel wat voorbeelden geven van hoe mensen openbloeien tijdens zo’n reis. Een voorbeeld dat mij altijd zal bijblijven: een dame met een vrij ernstige vorm van dementie ging mee naar Italië. Zij had afasieproblemen, en dat zorgde vaak voor kwaadheid en frustratie. Bij aankomst in het verblijf gaf een medewerker ons in het Engels uitleg over de mogelijke activiteiten die we de volgende dag konden doen. Toen zij uitgesproken was, vroeg zij of het duidelijk was. En tot onze grote verbazing antwoordde de mevrouw met afasieproblemen in perfect Engels dat het zeer duidelijk was en dat zij uitkeek naar de komende dagen. Toen ontdekten we dat die mevrouw zich wel nog sporadisch kon uitdrukken in een aangeleerde taal, maar niet meer in haar moedertaal. Dat alleen al maakte de reis naar Italië een succes.

Alles mag, niets moet


Een keer per jaar organiseren we een buitenlandse reis, ervaring leert ons dat een week voldoende is. Het vraagt van iedereen veel energie en financieel moet het haalbaar blijven.

Naast de buitenlandse reis wordt er ook meerdere malen per jaar naar zee gegaan. Voor mensen die geen grote fysieke problemen hebben, wordt er een appartement gehuurd. Een keer per jaar maken we gebruik van een huis aan zee dat volledig aangepast is voor mensen met fysieke problemen (traplift, tilliften, aangepaste badkamers, …) zodat ook mensen met een vergevorderde vorm van dementie en/of fysieke problemen op vakantie kunnen. Een 1 op 1 begeleiding is een must: alleen dan kan je echt op een intensieve manier ingaan op wat bewoners wensen, dat alleen al is een succesfactor van de vakanties.

Wanneer we op vakantie zijn, leggen we onszelf geen strak schema op. We kijken hoe de bewoners reageren, we stellen een aantal activiteiten voor, en we zien wel wat er gebeurt.  Het is heel belangrijk om het ritme, het tempo en de interesses van de bewoners te respecteren, en niet te vertrekken van wat de begeleiders fijn of noodzakelijk vinden. Vaak is het ontbijt al een activiteit op zich: opstaan wanneer je wilt, genieten van een uitgebreid ontbijt met verse croissants en een sapje, liefst op een terrasje in de zon. Een aperitief is altijd goed meegenomen, een wandeling, een bezoek aan een kerk of museum. ’s Avonds zelf koken of eens op restaurant gaan, aangename, lokale muziek beluisteren, een danspasje zetten…

We gaan er ook niet van uit dat iedereen samen dezelfde activiteit doet: het kan best zijn dat de ene bewoner met een begeleider een wandeling maakt terwijl een andere bewoner liever in het zwembad gaat of gaat shoppen. Meestal is er ook een ‘off day’ tijdens de week, waarop een of meerdere bewoners gewoon ‘thuis’ blijven in alle rust: té veel actie kan zorgen voor onrust. Wie zin heeft in een avondactiviteit, kan nog iets gaan drinken, iemand anders gaat misschien vroeg gaan slapen. Een belangrijk aandachtspunt is, dat we niet in de verleiding komen om dingen te doen die wij als begeleiders leuk vinden of graag doen. Het is écht een vakantie van en voor de bewoners.

Absolute meerwaarde


Wij zijn ervan overtuigd dat vakanties voor mensen met dementie een meerwaarde zijn, en niet alleen voor de bewoner, de mantelzorger en het personeel. Het is de ideale manier om mensen met dementie te laten integreren en participeren aan het gewone leven. Het toont aan dat mensen met dementie vooral gewoon mens zijn, en dat zij kunnen genieten en een zinvol leven leiden, want niet alles hoeft ‘lijden’ te zijn als je de diagnose ‘dementie’ krijgt…

Op de Facebookpagina van What Matters To You vind je nog meer foto’s van het project van WZC De Weister.
© 2018 What Matters To You Algemene voorwaarden